Cây nhà quê (1) – Điên điển

  cây điên điển trên đồng 2

Cây điên điển thuộc loại tiểu mộc, có thân xốp, cao khoảng từ một tới bốn thước. Chúng có lá đối nhau, mỗi lá gồm từ 20 tới 60 lá phụ hẹp có đốm tím ở bên dưới và bông kết thành chùm gồm từ 8 tới 10 bông màu vàng nghệ, mỗi bông dài chừng 2 phân. Giống lá của loài cây này có cái đặc điểm là ban ngày chúng mở ra hít thở không khí. Chính vì vậy mà khi mình vào trong một đám điên điển thấy cái mùi thơm đặc biệt của lá và cái mát mẻ của hơi thở mà nó thở ra hít vô đó. Nó mát kỳ lạ lắm! Tới chiều lúc mặt trời gần lặn, mấy cái lá đối nhau nhỏ li ti ấy nó tự động xếp lại. Tức là nó nhắm mắt ngủ suốt đêm để sáng hôm sau lại mở mắt ướt sương mù và đón mặt trời mọc.

Người ta trồng cây điên điển bằng hai cách. Nếu muốn trồng bằng hột thì lúc trái điên điển già mình hái vô và lấy hột phơi khô và chờ tháng hai tháng ba đất cày bừa xong mới tủ rơm đốt cho cháy rụi rồi vãi hột. Một công đất tùy theo muốn sạ dày hay thưa mình để dành hột giống từ vài ba lít cho một công. Khi sạ xong, chờ mưa xuống hột sẽ nứt nanh và mọc thành cây. Sau này có máy bơm nước mình bơm nước lên khỏi cần đợi mưa, điên điển lên sớm hơn.

bông điên điển1

Tới tháng bảy âm lịch nước tràn đồng thì bông điên điển bắt đầu trổ vàng rực. Bông điên điển buổi sáng còn búp, trưa nở, chiều gần tàn. Nên hái bông điên điển thường hái buổi sáng hoặc buổi trưa. Vì bông điên điển búp thì ngọt, nở rồi lại bớt ngon, mà sắp tàn thì bông lại lạt nhách, ăn không bằng bông búp.

Qua tháng tám, tháng chín, người ta bắt đầu đốn điên điển phơi khô làm củi. Củi điên điển vì thân cây xốp nên lửa cháy bạo nhưng mau tàn. Nhưng mỗi nhà trồng được một công điên điển mình có thể chụm nấu cơn trọn một năm.

dân dã bông điên điển

Đó là mới kể sơ qua vụ trồng điên điển bằng hột. Còn cách trồng nữa là mình trồng bằng hom; tức là trồng bằng các nhánh non của chính cây điên điển. Số là vào khoảng tháng sáu, tháng bảy, khi cây điên điển sắp già và trổ bông, nếu muốn lấy nhánh non làm hom, phải đạp cho cây điên điển cò xuống. Thân cây điên điển nằm dài theo mé nước, rồi nó nẫy những mầm và đăm chồi lên. Những chồi này lớn nhanh. Vào tháng chín, tháng mười nước sắp giựt, vì 25 tháng chin âm lịch nước phân đồng, mùng 10 tháng 10 nước giựt, mình dọn đất sạch sẽ rồi chặt mấy chồi điên điển mà mình định làm giống bó lại từng bó, dựng dưới đất bùn. Các chồi này gọi là hom điên điển giống như hom mía giống vậy mà. Khi thấy các hom này ra rễ là mình đem cắm xuống miếng đất mà mình đã dọn sẵn trồng cây điên điển. Cắm hom theo khoảng cách tùy theo mình muốn trồng dày hay thưa nhưng thường thường cách nhau chừng năm tấc, xa lắm là một thước vì cắm dày quá điên điển sẽ ít nhánh và cây không lớn, mà cắm thưa qua thì lại phí đất.

lặt bông điên điển

Đất trồng điên điển thì thường thấy đất gò, đất xấu làm rẫy không tốt là trồng. Có người trồng vài ba công sát mé vườn vì hồi xưa đất nhiều người thưa nên đất xài hổng hết. Sau này dân đông mà đất không nở nên người ta trồng điên điển theo bờ mương, bờ kinh xáng, ít ai trồng ở bờ sông vì điên điển không thích xuống sông sâu nước chảy. Nó là giống hương đồng cỏ nội nên nó chịu sống trên bờ kinh, bờ mương hoặc đất gò, đất ruộng. Đó là đặc điểm của loài bông này.

bánh khọt với điên điển

*

gỏi điên điển

*

canh cá rô điên điển

*

điên điển nấu tôm

Về các món ăn từ bông điên điển thì nhiều. Ăn sống chắm nước cá kho hoặc mắm kho cũng được. Nó có mùi vị của giá sống, ăn giòn giòn mát miệng. Bông điên điển làm dưa ăn giống dưa giá. Bông điên điển nấu canh chua với cá lóc, cá rô càng ngon. Bông điên điển nấu canh thường với cá trê ăn giống canh cá trê nấu với bông so đũa. Rồi bông điên điển mà xào thịt heo ba rọi ngọt ơi là ngọt. Bông điên điên xào với tép, bỏ thêm chút thịt heo hoặc thịt gà làm nhưn bánh xèo ăn hết sẩy. Nhưng bông điên điển xào nấu món gì ăn cũng ngon ráo trọi kể cả luộc chắm tương chao ăn cũng ngon như thường vì nó có vị mát, ăn vô là khoẻ re cái bụng.

Ngoài ra, cây điên điển còn trị được bịnh dời ăn. Người ta bẻ cái đọt điên điển, ở đó có mũ điên điển chảy ra và thoa lớp mũ lên chỗ dời ăn vài ba lần là lớp da bị dời ăn từ từ khô lại và hết hồi nào mình hổng có hay.

tuổi thơ cùng cây điên điển

————————————————————————————————————–

Theo Lương Thư Trung

************************************************

Tất cả các bức hình trong entry này đều có nguồn từ internet. Xamuttite®không biết tác giả gốc nên xin gửi nơi đây một lời cảm ơn chân thành tới tất cả các tác giả của các bức hình trên.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s